Historia włocławskiej Celulozy

Czym była włocławska Celuloza?

Celuloza to potoczna nazwa Włocławskich Zakładów Celulozowo-Papierniczych im. Juliana Marchlewskiego, które tak naprawdę były połączeniem kilku fabryk celulozy i papieru. Pierwsza z fabryk wchodząca w skład Celulozy rozpoczęła pracę w 1899r.

Przed powstaniem włocławskiej Celulozy...

Bracia Izydor i Maks (wiele lokalnych źródeł często błędnie podaje Marks, niemniej badania genealogiczne jednoznacznie wskazują poprawną formę) Cassirerowie, synowie Markusa Cassirera i Jeanette Steinitz, dorastając przenieśli się ze Świętochłowic (wioski w której mieszkali w dzieciństwie) do Wrocławia. Mieszkający we Wrocławiu wujek (prawdopodobnie Siegfried Cassirer) znalazł dla nich pracę w przemyśle drzewnym. Maks Cassirer został wysłany do uniwersytetu. Przemysł drzewny w Niemczech (do których należał wtedy Wrocław) w tamtych czasach rozwijał się bardzo dynamicznie, bracia byli właścicielami dużej firmy w Berlinie. Jednocześnie otworzyli oni fabrykę celulozy w Bratysławie, na czym zarabiali duże pieniądze. Zgromadzony kapitał postanowili ulokować także we Włocławku...

Co zadecydowało o lokalizacji zakładu?

O lokalizacji zakładu decydowały przede wszystkim czynniki czysto ekonomiczne. Pod koniec XIX wieku Włocławek należał do zaboru rosyjskiego. Granica między zaborem rosyjskim a niemieckim przebiegała wzdłuż rzeki płynącej między Aleksandrowem Kujawskim a Otłoczynem.

To właśnie mała odległość od wspomnianej granicy miała decydujący wpływ na lokalizację fabryki. W zaborze rosyjskim nietrudno było o tanią siłę roboczą, dogodne warunki dostawy drewna z Puszczy Białowieskiej drogą wodną, czy bliskość transportu na ziemnie niemieckie. Inne surowce potrzebne do produkcji celulozy - jak kamień wapienny czy węgiel, na terenie zaboru rosyjskiego były także znacznie tańsze. Jedyne surowce sprowadzane zza granicy (Szwecja, Hiszpania) to piryt i siarka.

Opłaty graniczne nie były przeszkodą dla fabrykantów - celulozę przed transportem dziurawiono i przewożono jako produkt bezwartościowy. Mimo że nie miało to najmniejszego wpływu na możliwość przerobu na papier, znacznie zmniejszało cło.

Powstanie fabryki celulozy braci Cassirer

12 kwietnia 1897r. bracia Izydor i Maks Cassirerowie za pośrednictwem pełnomocnika Gloknera zakupili tereny przy ul. Łęgskiej 4 pod budowę fabryki celulozy. Rozpoczęto budowę fabryki, której uruchomienie nastąpiło w listopadzie 1899r (niektóre źródła błędnie podają 1896r.). W pierwszym etapie budowy fabrykę wyposażono w 3 warniki o pojemności 96. m^3 oraz 1 o poj. 110,8 m^3, 2 rębaki, wieżę absorpcyjną, 4 bielniki, 2 maszyny odwadniające i chlorownię.

Fabryka papieru Altmana

W 1906r. przy ówczesnej ul. Toruńskiej 10 powstała fabryka papieru, założona przez Salomona Altmana.

Rozwój fabryk i wydarzenia

1910 - pożar fabryki papieru Altmana, która następnie zostaje sprzedana Oskarowi Saengerowi i odbudowana,

1912 - rozpoczęcie budowy kolektora ściekowego, odprowadzającego ścieki z fabryki celulozy braci Cassirer, według projektu i pod nadzorem W. Lindleya,

1913-1914 - instalacja warników V i VI i turbiny o mocy 400kW,

1914 - wybuch I wojny światowej - unieruchomienie fabryki Saengera,

1916 - ukończenie budowy kolektora ściekowego (2,7km) i przekazanie go na własność miastu,

1918 - zakończenie I wojny światowej - wysłanie przez rząd pełnomocnika Stanisława Stanisławskiego, którego zadaniem było zabezpieczenie majątku i utrzymanie funkcjonowania zakładu, ukończenie budowy bocznicy kolejowej,

1920 - wciąż nieczynną fabrykę Oskara Saengera kupuje Towarzystwo Akcyjne Pabianickiej Fabryki Papieru Robert Saenger za 6 milionów marek. Akt notarialny podpisany został 7 lutego 1920r. 18 lutego 1920r. towarzystwo za 5 milionów marek kupuje czynną fabrykę celulozy, zarządzaną przez Stanisławskiego.

1925 - budowa warników VII i VIII o poj. 158 m^3 każdy oraz kotła parowego "Garbe"

1926 - instalacja dwóch nowych rębaków i budowa czterech wież absorbcyjnych

1927 - instalacja pieca obrotowego do spalania siarki oraz trzech kotłów parowych

1928 - instalacja turbogeneratorów o mocach 1000 i 2000kW w miejscu maszyn parowych, oddanie do użytku filtrów III oraz magazynu celulozy

1929 - przebudowa bielarni

1930 - uruchomienie ścieralni, filtrów wodnych

1931 - przeniesienie maszyn celulozowych do nowej hali

1932 - uruchomienie filtrów IV

1933 - oddanie do użytku sortowni masy celulozowej, wyposażonej w sortowniki membranowe i młyn sortowniczy Biffara

1935 - instalacja warnika IX o poj. 158 m^3, budowa pieca pirytowego 5, uruchomienie turbogeneratora produkcji AEG o mocy 6000kW łącznie z 4 kotłem parowym i kominem o wys. 105m, budowa kompleksu obiektów maszyny papierniczej 4 o wydajności około 40t/dobę

1937 - instalacja sposobem gospodarczym maszyny papierniczej 5 do produkcji papieru pakowego i przemysłowo-technicznego, o wydajności około 11t/dobę

czasy okupacji wojennej - budowa i uruchomienie spirytusowni o wydajności 10000 litrów, zaprojektowanej jeszcze przed okupacją.

1946 - organizacja Technikum Papierniczego

1947 - oddanie do użytku nowego warsztatu elektrycznego i odlewni

1950 - nowy budynek Technikum Papierniczego oraz budynek rębalni.

1952 - bunkry węglowe z suwnicą bramową i urządzeniami nawęglającymi, instalacja dwóch kotłów parowych OKR 50.

1953 - uruchomienie nowej rębalni

1954 - oddanie do użytku bielarni

1955 - instalacja warników X i XI o poj. 150 m^3 każdy

1957 - kompleks obiektów maszyny papierniczej 6, wyprodukowanej przez Fabrykę Maszyn Papierniczych Fampa w Cieplicach w roku 1956 (maszynę zaprojektował inżynier Jerzy Jan Jerzykiewicz, człowiek uznawany za jeden z największych autorytetów w kraju i na świecie w dziedzinie budowy maszyn i instalacji papierniczych - za projekt ten otrzymał nagrodę oraz dyplom Ministra Przemysłu Ciężkiego): nowa ścieralnia, nowy magazyn celulozy (wyposażony w maszynę odwadniającą Kamyr i hydropulper do rozwłókniania celulozy) oraz kaolinownię (wyposażoną w zasobniki o poj. 846 m3 i 4 rozcieńczacze kaolinu typu Niethamer). Była to wówczas najwydajniejsza i największa maszyna w Polsce, przeznaczona do produkcji papieru do pisania oraz drukowania.

1965 - powstanie wytwórni celulozy słomowej (wyposażonej w instalację ciągłego działania Celdecor-Kamyr o wydajności 36t/dobę, oraz sieczkarnię f-my Grumbach) oraz budynku wydziału gospodarki wodnej (m.in. dział uzdatniania wody produkcyjnej metodą koagulacji kontaktowej, o wydajności 140 000 m3/dobę)

1968 - budowa stacji wyparnej do zatężania ługu posiarczynowego

1972 - budowa oddziału ciągłego mycia masy celulozowej

1973 - instalacja warników XII i XIII z blachy platerowanej o poj. 180 m^3 każdy

1974 - modernizacja maszyny papierniczej 5

1978 - powstanie magazynu kwasu warzelnego, montaż dwóch zeszyciarek

1980 - modernizacja placu drzewnego (zmechanizowanie placu, budowa oddziału korowania drewna, rębalni, składowiska i silosów zrębków) oraz budowa stacji kolejowej Wschód

1982 - kotłownia do spalania kory

1985 - wymiana warnika III na warnik z blachy platerowanej o poj. 180 m^3, modernizacja maszyny papierniczej 6 przeprowadzona przez Fampę oraz instalacja automatu do produkcji zeszytów szkolnych (WILL 3)

1986 - modernizacja toru dojazdowego 101, oddanie do użytku stacji paliw

1987 - uruchomienie instalacji do propagacji drożdży w spirytusowni, modernizacja sortowni oraz instalacja zbiornika magazynowego zatężonego ługu o poj. 1000 m^3

1988 - instalacja zbiornika magazynowego 2 zatężonego ługu o poj. 1000 m^3, turbozespołu TP6/6 nr f.55, wybudowanie dwutorowej linii napowietrznej 110kV

1989 - modernizacja układów elektro-energetycznych, przebudowa maszyny papierniczej 2 do produkcji papieru toaletowego oraz utworzenie oddziału przetwórstwa papieru toaletowego MP 2

Upadek

W maju 1994 ogłoszono upadłość zakładu.

kolejne lata mijały pod znakiem rozkradania urządzeń, niszczenia Celulozy przez złomiarzy, wykupowania terenów przez firmy prywatne...

2007 - rozbiórka Oddziału wytwórstwa waniliny

2007 - rozpoczęcie rozbiórki komina

2008 - rozbiórka kompleksu budynków Wydziału Celulozy Drzewnej - starej i nowej bielarni, sortowni oraz warzelni.

Wesprzyj nas

Naszą działalność możesz w każdej chwili wesprzeć darowizną w dowolnej wysokości.

Rachunek bankowy: 30 1140 2004 0000 3402 7533 1023

Tytuł przelewu: na działalność statutową

Odbiorca: Fundacja Muzeum Celulozy
ul. Żabia 12a, 87-800 Włocławek

Kalendarz wydarzeń

<< >> wrzesień 2017

  • 01
  • 02
  • 03
  • 04
  • 05
  • 06
  • 07
  • 08
  • 09
  • 10
  • 11
  • 12
  • 13
  • 14
  • 15
  • 16
  • 17
  • 18
  • 19
  • 20
  • 21
  • 22
  • 23
  • 24
  • 25
  • 26
  • 27
  • 28
  • 29
  • 30
 
Muzeum Celulozy - Logo

Fundacja Muzeum Celulozy

KRS: 0000507291
REGON: 341577712
NIP: 8883120361

 

 

Fundacja działa dzięki

Wyświetlacze LED oraz telebimy produkcji NTIinnovations

Do poprawnego działania strony WWW zastosowane oprogramowanie wykorzystuje pliki cookies. Ustawienie przeglądarki internetowej pozwalające na dostęp do plików cookies oznacza akceptację naszej polityki cookies.